Ik ben fan van “Dit was het nieuws”. Een programma met humor. Sommige grappen zijn “hard”, maar ze worden goed gebracht. Ik keek het programma al toen Raoul Heertje team-captain was. Zijn “showbiz city!” uitspraak was fenomenaal (dat ik ‘m na 20 jaar (??)) nog steeds weet geeft wel aan dat sommige zaken zo goed zijn, dat je het blijft onthouden.

In ieder geval, al die jaren is Harm Edens het “opperhoofd” van dit programma. De presentator die de teams introduceert, de vragen stelt, soms wat vileine opmerkingen maakt, de tussentijdse grappen maakt. En volgens mij ook een sympathieke gast is. Dus het boeken van het kaartje van deze voorstelling was een gok, kan ik deze avond net zo lachen als bij een uitzending van Dit was het nieuws, of is het iets heel anders en heb ik aan het eind van de avond spijt?

Beide kan ik ontkennend beantwoorden, nee het is geen avond lachen, maar aan het einde van de avond heb ik ook geen spijt van mijn bezoek. De titel van de voorstelling is “De toestand in de wereld volgens drs. H.J. Edens”, een verwijzing naar “De toestand in de wereld volgens G.B.J. Hilterman”. Iets waar zijn vader altijd naar luisterde en waar Harm een gruwelijke hekel aan hand.

Deze show is een soort theatercollege, verdeeld in 3 delen (die wel opvolgend zijn, dus geen pauze). We starten om 20.30 uur, rond 22.40 uur is de voorstelling afgelopen. Thema is de opwarming van de aarde en alle andere “ellende in de wereld”. Om niet te diep in een depressie weg te zakken krijgen we zo nu en dan een fragment van een paar springende lammetjes te zien, dat doet het altijd goed.

De afbeelding van deze voorstelling is Harm in een pinguïn-pak. In het introfilmpje zien we ook een animatie van een pinguïn. We zien hoe de ijsvloer wegsmelt/breekt en hoe het beestje probeert vaste grond onder de voeten te houden. Harm noemt dat in de krant stond dat de keizerspinguïn uitgeroepen is tot ernstig bedreigde diersoort. Dat had ik nog niet gelezen, maar wel de volgende dag in de Leeuwarder Courant (met daarbij de verwijzing dat het artikel uit de NRC komt). Ook zien we hoe een groep onderzoekers met camera’s op de polen bijhoudt hoe het ijs smelt. Als je elke dag een foto maakt en dat achter elkaar zet, dan krijg je een filmpje en zie je hoe het verloop is. We zien hier echter een video-opname van zo’n onderzoeker die zijn camera geplaatst heeft, maar waarbij het begint te rommelen en we zien dat hele stukken ijsberg instorten, verdwijnen in het water, dat duurt 75 minuten. Even gezocht, hier op YouTube gevonden. Qua grootte zou het de oppervlakte van Manhattan zijn, qua hoogte zou het 2x de hoogte zijn van de hoogste gebouwen in die stad.

Ook zien we een filmpje van een vuilnisbelt in de woestijn van Chili. Kleding en andere rotzooi wordt hier gedumpt. Een deel waait weg, waardoor het probleem steeds groter wordt. Op linda.nl staat er een artikel over.

Hoewel er nog steeds “klimaat-ontkenners” zijn, zal een groot deel van de mensen toch wel de mening delen dat “er toch wat aan de hand is”. Want het stijgen van de temperatuur met 4 graden lijkt niet zoveel, het heeft de impact dat er meer extremen zijn. Toevallig ook deze dag, want als ik thuis kom, hoor ik van mijn moeder dat de gordijnen dicht waren en er ineens een groot stuk licht onderdoor kwam: onweer! Dat verwacht je op een vochtig, tropische zomerdag, waarbij het in de avond afkoelt en je dan onweer krijgt, niet op een avond waarbij het overdag een redelijk normale lentetemperatuur (13 graden?) was. Toen ik gisteravond op bed lag, ging er ook een grote storm en flink wat regen over het noorden van Nederland, op buienradar zag je de rode puntjes. Ook de orkanen die ontstaan zijn “harder/verwoestender”, als ik dit typ (11 april) staat er een bericht op Teletekst over de zware storm die Nieuw-Zeeland nadert. De kracht is wat afgenomen, maar op sommige plaatsen langs de kust staat het water 6 meter hoger dan normaal en er worden golven van 13 meter hoog verwacht.

Zo zit in mijn geheugen nog gegrift dat Duitsland het zwaar heeft gehad. Mijn favoriete vakantieland, we zagen beelden op televisie van uit de oevers getreden rivieren die straten overspoelen, waarbij al dat water auto’s en ander spul mee neemt, de huizen in gaat. Ik dacht dat dit recent was, maar als ik zoek zie ik dat dit in 2021 was, 180 mensen die hierbij overleden zijn. Dat water stroomt “verder naar beneden”, dat was ook de tijd dat in Limburg er grote overstromingen waren.

En als het goed is heb je ook nog de branden in Californië op je netvlies staan. Die branden in 2025, het lijkt me erg beangstigend als je in een gebied zit waar de vlammen metershoog zijn en de vluchtwegen afgesloten dreigen te worden. 28 doden, meer dan 10.000 woningen verwoest, 200.000 personen die moeten vluchten.

Ook dat is iets wat Harm benoemt. Als de temperatuur stijgt en het rond de evenaar standaard rond de 60 graden is, dan dwingt dat de bewoners daar om te vertrekken en een andere woonplaats te zoeken. We kunnen het nu al niet rond krijgen in Ter Apel, kun je nagaan wat er gebeurt als er “echt” een vloedgolf aan mensen ons land binnenkomt.

Harm laat ook de lijst zien met elementen die schaars beginnen te worden. Bij een zoekopdracht kom ik op deze pagina, vervolgens op deze (die ik wat overzichtelijker vind). Zo zie je dat daar ook fosfaat op staat. Ik meende dat we “vroeger” een probleem hadden met de mest van de boeren, omdat er teveel fosfaat in de sloten kwam. Kan die fosfaat niet gebruikt worden om dit tekort op te lossen? In ieder geval, gebrek aan grondstoffen zorgt ook voor oorlogen. Want als we iets nodig hebben en het niet te krijgen is, maar een bepaald land heeft het wel: dan pakken we het zelf wel.

Zo komt Harm ook met een aantal initiatieven waarbij geprobeerd wordt om zaken beter te maken. Zo is er iets met een soort koeling wat heel goed schijnt te werken. Wat is blijven hangen is “Grassa“. Dit bedrijf kan eiwitten uit gras halen, waarbij het gras nog steeds geschikt is voor consumptie door bijvoorbeeld koeien.

Harm is al jaren ambassadeur van het WNF. Hij benadrukt dat het steunen van natuurorganisaties kan zorgen dat er “iets” gedaan wordt. In de voorstelling zien we ook nog wat korte opnames van de reizen die hij gemaakt heeft voor de AVROTROS naar bijvoorbeeld China om naar de panda’s te kijken en (volgens mij?) ergens in Zuid Amerika, waar een bepaalde bedreigde vissoort die zowel kieuwen als longen had beschermd werden. Het filmpje van China is hilarisch, want die gids heeft de ploeg zo’n 11 uren laten lopen, dus ze zitten er helemaal doorheen 😉

We horen ook het verhaal van de ranger, aan wie hij vraagt wie zijn favoriete tijger is (die wijst de ranger aan in een multomap, ze hebben van die spion-camera’s die automatisch foto’s maken als er een dier langs loopt). Bij de vraag hoe vaak hij deze tijger gezien heeft: 0 keer. Ook de andere tijgers heeft hij niet gezien. Wat op zich goed is (dieren die zich vertonen aan mensen leveren vaak problemen op, zoals je recent ook bij de wolf in Nederland ziet). Het siert deze ranger dat hij dit jaren doet, dieren beschermen die je niet ziet, ondanks malaria en ander nare ziektes dag-in, dag-uit je werk doen.

Na de tijd neem ik nog een drankje en kijk nog even welke mensen er nog meer rondlopen (er is ook nog een voorstelling van de West Side Story in de Grote Zaal). Ik had al gezien in de zaal dat er een ploegje mensen was die met camera en microfoon Harm volgt, ook als hij in de foyer zijn boeken signeert en verkoopt. Een meisje loopt met haar moeder bij de cameraman langs en vraagt of ze Harm voor iets volgen. Dat is zo: dit is voor opnames van Volle Zalen.

Een uitspraak bij deze voorstelling is “probeer je voetafdruk zo klein mogelijk te houden en je handafdruk zo groot mogelijk”. Wat breng jij om zaken beter te maken?

Op zich is dat wel een goede vraag. Mensen van Extinction Rebellion (XR) zullen zeggen: dat stellen wij ook aan de orde! Aan die mensen heb ik een tyfushekel, het blokkeren van wegen waardoor “onschuldige mensen” de dupe zijn, het binnendringen bij gaslocatie Burgum en daar schade aanrichten, dan heb je het bij mij bedorven. Je kunt best denken dat je het “voor de goede zaak doet”, de impact die het heeft op mensen die er “niets aan kunnen doen” is (te) groot.

Met mijn drankje in de foyer heb ik kunnen nadenken over mijn gedrag en welke voetafdruk/handafdruk ik heb. Wordt het tijd om te minderen, of zaken anders in te richten? Het is “maar” een druppel op de gloeiende plaat, maar als er genoeg druppels zijn, voelt het als regen.

Wat kan ik aan mijn voetafdruk doen?

Ik doe “best wel lang” met mijn kleding. Mijn leren jack is nu bijna afgedragen, maar volgens mij loop ik daar al bijna 20 jaar in rond. Wat dat betreft ben ik al goed bezig. Ik betaal liever wat meer voor wat “goeds”. Zo heb ik in het verleden mijn sportshirt en sportbroek van BNJSKY gekocht, daar sport ik ook al ruim 10 jaar in.

Mijn impact op de wereld zal voornamelijk gerelateerd zijn aan de uitstoot van mijn auto. Ik hou van autorijden. Ik hou ook van mooie voorstellingen in het theater, leuke concerten bezoeken. En daar ga ik ook niet mee stoppen, want het levert mooie herinneringen op, je ontmoet andere mensen, dus het is ook een stukje “sociaal contact”. De rest van je leven alleen maar achter je computer zitten: nee. Maar… het kan natuurlijk wel een tandje minder. In voorgaande jaren ben ik wel eens 4-5-6x in een jaar naar de Ahoy/Ziggo Dome/Gelredome afgereisd voor een concert. Ik probeer dat al te beperken tot een maximum van 3 per jaar, kijken of ik dat vast kan houden. Hetzelfde geldt voor het theaterbezoek in Friesland, ook hier had ik soms in een maand elke week dat ik “ergens heen” ging. Laat ik proberen dat bij maximaal 1x, 2x per maand te houden.

Ik bedenk me dat ik ook qua “stroomverbruik” impact op de wereld heb. Mobiele telefoons waren in de jaren 90 “er nog niet”. Nu heeft iedereen een mobiele telefoon. Het hangt er even vanaf hoe goed de accu is in je telefoon, maar je laadt ‘m waarschijnlijk elke dag of “om de dag” op. Sommige mensen zitten continu op dat scherm te kijken, ik probeer dat zoveel mogelijk te vermijden (als IT-er zit je de hele dag al naar je computerscherm te kijken). Als ik storingsdienst heb, moet ik bereikbaar zijn. Maar in de andere weken: dan hoeft dat helemaal niet. Ik zou mijn mobiel dus “prima” de hele dag uit kunnen zetten. Laat ik die challenge aangaan!

Die handafdruk.

In ons dorp zijn er mensen die tijdens het wandelen wel eens rotzooi uit bermen opruimen. Dat leek mij niets, want mijn rondje lopen is bedoeld om beweging te krijgen en bij thuiskomst meteen weer door te gaan met andere zaken die gedaan moeten worden. Maar ik heb wel eens bij mijn avondronde wat spullen opgepakt en later in de prullenbak gegooid, omdat je het zo op kon pakken (en ik al op de terugweg was).

Maar laat ik mij ook maar aansluiten bij de “cleaning-squad”. Het wordt tijd om handschoenen en een vuilniszak in mijn rugzak mee te nemen. Zodat ik rotzooi die ik tijdens het wandelen tegenkom kan opruimen en later in de prullenbak kan gooien. Want zo heb ik een tijd geleden gezien dat er een blikje in het weiland aan de andere kant van de sloot lag. Wat gaat daarmee gebeuren? Nou, het blijft daar liggen en wordt later bij het maaien versnipperd en door het gras verspreid. Met daarbij het risico dat later een koe dat gras eet en ook een (scherpe) metalen snipper van dat blik, waardoor er een maagbloeding ontstaat en het het beest overlijdt.

Harm noemde het steunen van natuurorganisaties. Ik steun bepaalde zaken (archive.org, wikipedia) en kickstarter-zaken (zieke mensen e.d.), ik ga kijken of ik hier ook nog bepaalde natuurorganisaties aan toe kan voegen.

Toch nog even lachen? Check dan deze compilatie.

De foto die ik bij deze blogpost gebruikt heb, is een foto die gemaakt is bij Wildlife Photographer of the Year. Ik vond deze foto zo van toepassing op het onderwerp van deze voorstelling, een olifant die zich door een berg van plastic afval moet bewegen om op zijn/haar bestemming te komen.

Dus hierbij nog even het bewijs dat ik echt bij de voorstelling geweest ben: